Dhimmoota Ijoo Hizbullaah, Israa’elii fi Iraan

Dhimmoota Ijoo Hizbullaah, Israa’elii fi Iraan:- Israa’el hogganaa Hizbullaah yeroo dheeraaf ture Hasan Nasrallah ajjeesuun ishee waraana garee hidhattoota Libaanos waliin qabdu keessatti muddama keessa akka galamu taasisee jira. Kunis naannicha tarkaanfii waldhabdee baay’ee bal’aa fi daran miidhaa geessisu, kan Iraanii fi US harkisutti dhiheessee jira. Haalli kuni gara kamitti deemuun isaa hin oolu? Kuni baay’inaan gaaffilee bu’uuraa sadii irratti hundaa’a.

Hizbullaah maal godha?

Caasaan ajaja ishee mataa irraa muramee, ajajoota olaanoo kudhan ol ajjeefamaniiru. Qunnamtiin ishee dhohinsa rifachiisaa peejirii fi walkie-talkies isheetiin kan manca’e yoo ta’u, meeshaaleen waraanaa ishee hedduun haleellaa qilleensaatiin barbadaa’aniiru. Xiinxalaan nageenyaa Baha Giddu Galeessaa Ameerikaa keessa jiraatu Mohaammad Al-Bashaa akka jedhanitti: “Hasan Nasrallah dhabuun dhiibbaa guddaa kan qabu yoo ta’u, yeroo gabaabaa keessatti garee kana tasgabbii dhabsiisuu fi tarsiimoo siyaasaa fi waraanaa isaa jijjiiruu danda’a” jedha.

Garuu dhaabbati farra Israa’el cimaa ta’e kun akka tasaa harka kennatee haala Israa’eliin nagaa gaafachuuf jira jedhamee eegamu kamiyyuu bakka hin qabne ta’uu hin oolu. Hizbullaah lola kana itti fufuuf dursee dhaadateera. Ammallee qabsaa’ota kumaatamaan lakkaa’aman kan qabdu yoo ta’u, baay’een isaanii dhiheenya kana lola Siiriyaa keessatti kan raawwatan yoo ta’u, haaloo ba’uu gaafachaa jiru. Ammallee meeshaa waraanaa misaa’ela guddaa kan qabdu yoo ta’u, baay’een isaanii meeshaa waraanaa fageenya dheeraa, sirriitti qajeelfamuu fi Tel Aviv fi magaalota biroo gahuu danda’u.

Isaanis yeroo dhiyootti, osoo isaanis hin balleessin, kanneen akka itti fayyadamtu tarree ishee keessa dhiibbaan ni jiraata.

Garuu yoo akkas godhan, haleellaa jumlaa ittisa qilleensaa Israa’el humnaan guutee fi namoota nagaa ajjeese keessatti, deebii Israa’el kennitu gaaga’ama guddaa, bu’uuraalee misoomaa Libaanos irratti badiisa geessisuu, yookiin gara Iraanitti illee babal’achuu hin oolu.

Iraan maal gooti?

Ajjeechaan kun Iraaniif akkuma Hizbullaah rukuttaa dha. Gadda guyyoota shan akka ta’u duraanuu ifoomseera. Akkasumas of eeggannoo hatattamaa fudhattee, hogganaa ishee Ayatollah Ali Khamanei yoo innillee hin ajjeefamne dhoksiteetti.

Iraan ajjeechaa salphina baatii July keessa hogganaa siyaasaa Hamas Ismaa’eel Haniyeh mana keessummootaa Tehran keessatti raawwatameef hanga ammaatti haaloo ba’uu hin dandeenye. Wanti amma ta’e, warri ciccimoo sirnicha keessa jiran deebii gosa tokkoo akka yaadan taasisa.

Iraan galaaksii guutuu milishoota michuuwwan hidhannoo cimaa qaban naannoo Baha Giddu galeessaatti qabdi, kan “Axis of Resistance” jedhamu. Akkasumas Hizbullaah Yaman keessatti Huusii, akkasumas gareewwan hedduu Siiriyaa fi Iraaq keessatti qaba. Iraan gareewwan kunneen buufataalee Israa’elii fi Ameerikaa naannicha keessa jiran irratti haleellaa isaanii akka cimsan gaafachuu dandeessi. Garuu Iraan deebii kamiyyuu yoo filatte, waraana injifachuuf abdachuu hin dandeenye kakaasuuf akka gabaabaa ta’etti madaaluun ishee hin oolu.

Israaʼel maal gooti?

Ajjeechaa kanaan dura namni shakkii keessa ture yoo jiraate amma hin ta’u. Israa’el michuu ishee dhiyoo Ameerikaa dabalatee biyyoonni 12n dhukaasa dhaabuu guyyoota 21f yaada dhiyeessan kanaaf duula waraanaa ishee dhaabuuf akka hin yaadne ifaadha.

Waraanni ishee amma Hizbullah miila duubaa irratti akka qaban tilmaama, kanaaf hanga balaan misaa’eloota sanaa kaafamutti haleellaa isaa itti fufuu barbaaddi. Hizbullaah harka kennachuu irraa gabaabaa – kunis waan hin fakkaanne – Israa’el waraana lafa irratti osoo hin ergin kaayyoo waraanaa ishee balaa haleellaa Hizbullaah maqsuuf akkamitti galmaan gahuu akka dandeessu ilaaluun rakkisaadha.

Raayyaan Ittisaa Israa’el kaayyoo kanaaf jecha leenjii loltoota miillaa daangaatti dhihoo jiru suuraa gadhiisee jira. Garuu Hizbullaah waggoota 18n darban, erga waraanni darbe xumuramee as, isa itti aanu loluuf leenjii dabarseera. Nasrallah du’a isaa dura haasawa ummataa isa dhumaa taasisaniin, weerarri Israa’el gara kibba Libaanositti gootu, jecha isaatiin, ”carraa seena qabeessa” akka ta’u hordoftoota isaatti himaniiru. IDF’f gara Libaanos seenuun salphaa ta’a. Garuu bahuun – akkuma Gaazaa ji’oota fudhachuu danda’a.