Gaa’ela Keessatti Hojii Manaa fi Itti Gaafatamummaan Waliif Qoodamuu Qabu!
(The Hidden Burden of Marriage: Why Household Responsibilities Should Be Shared)
Fakkii kana keessatti ergaan guddaan tokko dhiyaateera. Innis, jireenya gaa’elaa keessatti hojii tokko qofa hojjechuun itti gaafatamummaa guutuu baachuu jechuu akka hin taane, akkasumas hojii mana keessaa hojjechuun hojii dhokataa fi ulfaataa ta’uu isaa hubachiisa.
Fakkii kana keessatti dhiirri tokko funyoo ittiin hojii (WORK) harkisuun karaa isaa deemaa jira. Garuu dubartiin tokko immoo funyoo hedduu hidhattee hojiiwwan garaagaraa harkisaa jirti. Kunis garaagarummaa hojii alaa fi hojii mana keessaa, akkasumas ba’aa itti gaafatamummaa maatii keessatti dubartoonni yeroo baay’ee baatan agarsiisa.
1. “Ati carraa guddaa qabda; inni waan hojjetuuf ati mana taa’uu dandeessa!”
Jechi fakkii irratti barreeffame kun yaada hawaasa keessatti yeroo baay’ee dubartootaaf dhiyaatu agarsiisa.
Namoonni tokko tokko, abbaan manaa hojii alaa waan hojjetuuf, haati manaa immoo mana waan jirtuuf carraa guddaa qabdi jedhanii yaadu.
Garuu dhugaan jiru kana caalaa bal’aadha.
Mana keessa jiraachuun boqonnaa argachuu jechuu miti. Hojii mana keessaa hojjechuunis hojii salphaa ykn itti gaafatamummaa hin qabne miti.
Dubartiin mana keessa jirtu guyyaa guutuu hojiiwwan hedduu raawwachuu dandeessi. Isaan keessaa:
- Nyaata maatii qopheessuu.
- Uffata miiccuu fi sirreessuu.
- Manni akka qulqullaa’u gochuu.
- Ijoollee kunuunsuu fi guddifachuu.
- Fedhii maatii guutuu.
- Haala jireenya maatii qindeessuu.
- Rakkoolee maatii keessatti uumaman furuu.
- Waan maatii keessatti raawwatamuu qabu yaadachuu fi hordofuu.
Kanaaf, dubartiin mana keessa jirtu waan hojii alaa hin hojjenneef hojii hin qabdu jechuun sirrii miti.
2. Hojii mana keessaa (Household Responsibilities)
Fakkii keessatti dubartiin funyoo hedduu harkisaa jirti. Funyoowwan sunis hojiiwwan jireenya guyyaa guyyaa keessatti raawwataman bakka bu’u.
A. LAUNDRY – Uffata miiccuu
Uffata maatii miiccuun, gogsuun, dachaasuun fi bakka isaa kaa’uun hojii yeroo fi humna gaafatu dha.
B. CHILDCARE – Kunuunsa ijoollee
Ijoollee kunuunsuun hojii salphaa miti. Nyaata isaanii, barnoota isaanii, fayyaa isaanii, amala isaanii fi guddina isaanii hordofuun itti gaafatamummaa guddaa dha.
C. COOKING – Nyaata qopheessuu
Nyaata guyyaa guyyaa qopheessuun, wantoota barbaachisan bituun, nyaata maatii qopheessuun hojii yeroo baay’ee irra deddeebi’amu dha.
D. CLEANING – Mana qulqulleessuu
Mana qulqulleessuu, meeshaalee dhiqachuu, kutaa sirreessuu fi naannoo jireenyaa qulqulluu taasisuun hojii guyyaa guyyaa dha.
E. FAMILY – Itti gaafatamummaa maatii
Hariiroo maatii eeguu, miseensota maatii kunuunsuu, fedhii isaanii hubachuu fi tasgabbii maatii irratti hojjechuun itti gaafatamummaa guddaa dha.
F. MENTAL LOAD – Ba’aa yaadaa
Kun keessaa isa baay’ee namoonni hin hubanne tokko dha.
Ba’aan yaadaa jechuun hojii qaamaan hojjetamu qofa osoo hin taane, wantoota hojjetamuu qaban yeroo hunda yaadachuu, karoorsuu fi itti gaafatamummaa isaanii fudhachuu jechuu dha.
Fakkeenyaaf:
- Ijoolleen bor maal uffatu?
- Nyaanni maatii maal ta’a?
- Meeshaan mana keessaa dhumeera moo?
- Ijoolleen hojii mana barumsaa isaanii hojjetaniiruu?
- Maatiin maal barbaada?
- Wanti guyyaa borii raawwatamuu qabu maal fa’a?
Wantoonni kun hundi sammuu namaa keessatti ba’aa uumu.
G. EVERYTHING ELSE – Waan hafe hundumaa
Fakkii keessatti dhagaa guddaa kan biraa irratti EVERYTHING ELSE jechuun barreeffameera.
Kunis hojiiwwan hin lakkaa’amne, itti gaafatamummaa xixiqqaa fi guddaa, akkasumas rakkoolee guyyaa guyyaa keessatti uumaman agarsiisa.
Kana jechuun dubartiin hojiiwwan tarreeffaman qofa osoo hin taane, waan maatii keessatti uumamu hunda sirreessuuf itti gaafatamummaa fudhachuu dandeessi.
3. Dhiirri hojii alaa hojjechuun isaa qofti itti gaafatamummaa isaa guute jechuu miti!
Dhiirri maatii isaa jiraachisuuf hojii alaa hojjechuun isaa hojii guddaa fi kabajamaa dha. Carraaqqiin inni maatii isaaf godhus beekamtii argachuu qaba.
Haa ta’u malee, dubartiinis hojii mana keessaa hojjechuun maatii ijaaraa jirti.
Kanaaf, dhiirri hojii alaa hojjetee gara manaatti deebi’uun boqonnaa qofa barbaaduu osoo hin taane, haadha manaa isaa gargaaruu, ijoollee kunuunsuu fi hojii mana keessaa irratti hirmaachuu qaba.
Akkasumas, dubartiinis carraaqqii abbaan manaa isaa maatii isaaf godhu hubachuu fi kabajuu qabdi.
Gaa’elli dorgommii eenyu caalaa dadhabeeti miti; waliigaltee namoonni lama itti wal gargaaranii jireenya ijaaranidha.
4. Maaliif hojii mana keessaa waliif qooduun barbaachisa?
Hojii mana keessaa walqooduun faayidaa hedduu qaba.
1. Jaalala cimsuu: Namni tokko yeroo hunda kophaa isaa ba’aa baachuu dhiisee hiriyaa isaa irraa deeggarsa argata.
2. Walhubannoo guddisuu: Tokkoon tokkoon isaanii dadhabbii fi carraaqqii nama biraa hubachuu jalqabu.
3. Dhiphina hir’isuu: Itti gaafatamummaan yeroo walqoodamu, ba’aan nama tokko irra jiru ni salphata.
4. Tokkummaa maatii cimsuu: Hojii waliin hojjechuun hariiroo fi walitti dhufeenya maatii ni guddisа.
5. Ijoollee barsiisuu: Ijoolleen hojii mana keessaa keessatti hirmaachuun itti gaafatamummaa, kabaja fi tumsa baratu.
5. Gaa’ela keessatti jaalalli dubbii qofa miti; gochaanis mul’achuu qaba!
Namni tokko, “Sin jaalladha” jechuun qofti gahaa miti. Jaalalli isaa gocha guyyaa guyyaatiin mul’achuu qaba.
- Yeroo hiriyaan gaa’elaa kee dadhabdu, isa gargaaruun jaalala dha.
- Yeroo hojii hedduu qabdu, itti hirmaachuun jaalala dha.
- Yeroo dhiphattu, dhaggeeffachuun jaalala dha.
- Yeroo itti gaafatamummaan ishee ulfaatu, ba’aa sana waliin baachuun jaalala dha.
Gaa’elli gaariin bakka namni tokko qofa itti tajaajilu osoo hin taane, namoonni lama wal tajaajilanii, wal kabajanii fi wal jajjabeessanidha.
Dabalataan dubbisi: Gaa’ela Gammachuu Qabuuf Wantoota Barbaachisoo 12
6. Ergaa ijoo fakkii kanaa
Dhiirri hojii alaa hojjechuun isaa kabajamuu qaba; dubartiin hojii mana keessaa hojjechuun ishees kabajamuu qaba.
Hojii tokko kaffaltii argamsiisa; hojii biraan immoo jireenya maatii guyyaa guyyaan deemsisa. Hojiiwwan lamaan isaanii iyyuu gatii qabu.
Kanaaf, hojii mana keessaa “hojii dubartii” qofa jechuun ilaaluu dhiisuu qabna. Akkasumas, hojii alaa hojjechuun dhiiraaf mirga hojii mana keessaa irraa guutumaan guutuutti bilisa ta’uu hin kennu.
Walqixxummaa jechuun namoonni lama waan hundumaa sa’aatii walqixa hojjechuu jechuu qofa miti; haala isaanii, dandeettii isaanii fi yeroo isaanii irratti hundaa’uun itti gaafatamummaa haala madaalawaan qooddachuu jechuu dha.
GAA’ELA KEESSATTI TOKKO QOFAAN BA’AA BAACHUUN HIN QABU!
Gaa’elli gammachuu qabu kan namni tokko hojjetee inni biraan qofa boqotu miti. Gaa’elli gammachuu qabu kan namoonni lama carraaqqii walii hubatanii, hojii waliif qooddatan, yeroo rakkinaas wal deeggaranii fi jireenya isaanii waliin ijaarani dha.
Dhiirri gaariin haadha manaa isaa qofa hin jaallatu; dadhabbii ishees hubata. Dubartiin gaariinis abbaa manaa ishee qofa hin jaallattu; carraaqqii isaas ni kabajji.
Jaalalli dhugaan wal gargaaruu keessatti mul’ata. Kabajni dhugaan hojii hiriyaa gaa’elaa salphisuun hin argamu. Gammachuun dhugaan immoo itti gaafatamummaa waliin qooddachuun ijaarama.
Yaadadhu:
Gaa’elli nama tokko qofa irratti ijaarame hin jabaatu. Gaa’elli namoonni lama wal deeggaranii, wal kabajanii fi ba’aa jireenyaa waliin baatan irratti ijaarama!”
— Gaa’ela gammachuu qabu ijaaruuf, jaalala qofa osoo hin taane, tumsa, walhubannoo fi itti gaafatamummaa barbaachisa.
Discover more from GAGGEESSUMMAA
Subscribe to get the latest posts sent to your email.