The 7 L’s of Leadership

The 7 L’s of Leadership (“7L” Gaggeessummaa)

Max De Pree akkas jedha, “Gaggeessummaan haala liqii qabuudha.” Sun dhugaa ta’uu isaa cimsee nan amana. Waggoota darban keessatti gaggeessitoota ajaa’ibsiisoo tokko tokkoon gorfamuu fi qophaa’uun hiika jireenyaa laayyoo hin taane tokko tokko barachuu koo irraa kan ka’e eenyu akkan ta’e cimsee baradhe. Kana malees, namoonni wajjin hojjetanii fi hojjettoonni ajaaʼibsiisoo taʼan na deeggaraniiru. Kunis waggoota darban keessatti yeroo hunda namoota naannoo koo jiran deebisee kennuu, gorsuu fi deeggaruu akkan barbaadu na taasiseera.

Hiikni ani gaggeessummaaf kennu akkuma jirutti kan hafe yoo ta’u, innis namni hundi nama namoota biroo gara guddina sadarkaa olaanaatti kakaasu ta’uu danda’a. Kunis nama waamicha fudhachuu filate kamiinuu bakka hedduutti raawwatamuu danda’a. Gaggeessummaan bakka adda addaa hedduu fi namoota adda addaa hedduu keessatti mul’ata. Bara 1998tti karaa Yunivarsiitii Nebraskaatiin guddina gaggeessummaa irratti mirkanaa’eera. Yeroo barnoota walduraa duubaan fudhadhutti, namni hundi tarree torba yookiin shan keessatti waan hojjetu fakkaata kanaaf “Seven L’s of Leadership” koo fide. Dhiheenya kana meeshaa sana keessaa muraasa utuun ilaalaa jiruu fiigeen isaan qunnamee, har’as naaf iyyatu jedheen yaada. Akkan isiniif qoodu naaf heeyyamaa!

1. Look (Ilaaluu)

Gaggeessaa gaariin naannoo isaa ilaaluu fi fuuldura isaa ilaaluu qaba. Mul’ataa fi galma ummata isaa gaggeessuu qajeelchuu fi kaa’uu irra jiraata. Hojii waraqaa isaanii irraa ol ilaalanii namootaa fi oomisha naannoo isaanii ilaalu.

 2. Listen (Dhaggeeffachuu)

Dandeettii gaggeessaan tokko namoota naannoo isaa jiran dhaggeeffachuu irratti baay’ee irratti mari’atameera. Sababni Management By Walking Around (MBWA) keessaa tokko “hojjetoota haala al-kallattii dhaggeeffachuudha.” (Harris, 2002) Gaaffii gaafatu, sana booda dhuguma waan dubbatamee fi akkaataa itti dubbatamu dhaggeeffachuutu irra jiraata.

3. Liberate (Bilisoomsuu)

Gaggeessaa gaariin ummata isaatiif bilisummaan akka hojjetu kenna. ”Gooliiwwanii fi gatiiwwan akka sarara cinaa ti. Taphattoonni hanga seera hordofan sarara keessa bakka kamittuu deemuu akka danda’an beekuu qabu.” (Blanchard fi Bowles, 1998) kan jedhu.

4. Learn (Baradhu)

Bara 1992tti Howard Hendricks wajjin waajjira isaa Dallas Theological Seminary keessatti daqiiqaa 45 dabarsuudhaaf affeerraa argadheera. Howard Hendricks gaggeessitoota kiristaanaa gurguddoo kanneen akka Chuck Swindoll fi Tony Evans tokko tokko gorsaa tureera. Walgahii sana irratti Obbo Hendricks caqasoota lama kan ani dagadhee hin beeknee fi jireenya koo keessatti hojiirra oolche dubbataniiru. Tokkoffaa, “gaggeessitoonni hundinuu barattoota jalqabaa ta’uu isaanii.” Lammaffaa, “gaggeessitoonni hundinuu dubbistoota” akka ta’an. Erga haasawa sanaa kaasee dubbisaa dhaabbachuu hin qabne ta’ee waanan danda’u hunda barachuuf yaalaa ture. Gaggeessitoonni hundinuu waan danda’an hunda barachuu haala dhaabbataa keessa jiraachuu qabu.

5. Labor (Hojii)

Gaggeessummaan hojii yoo ta’u gaggeessaa gaariin fakkeenya ta’ee gaggeessa. Harka isaanii ol kaasanii yeroo barbaachisaa ta’etti utaalanii seenu. Hoggansi gaariin jalqaba seenee dhuma ba’a. Hojiin hojjetamuu qabu utuu jiruu dirree goolfii irratti gaggeessaa guddaa hin argattu.

6. Laugh (Kolfaa)

Gaggeessitoonni gaariin yoomii fi akkamitti akka kolfan beeku. Bashannanni kaka’umsa akka ta’e ni hubatu. Akkasumas injifannoo guddaa fi xiqqaan akkamitti akka kabaju ni beeku. “Nama si kofalchiisu, kan akka itti gammadnu nu gargaaru jibbuun hin danda’amu.” (Decker, 1991) Afaan Oromoo.

7. Love (Jaalala)

Gaggeessitoonni waan hojjetaniifi namoota waliin hojjetan ni jaallatu. Akkuma Kouzes fi Posner (2007) jedhan, “gaggeessummaan dhimma garaati.”

Tim Geels – Daarektarri Qajeelfama Hojii